پرسش‌های پرتکرار تغذیه سالمند: مکمل‌ها، شیر و افت حس چشایی

با افزایش سن، تعداد پرزهای چشایی به شدت کاهش می‌یابد و ترشح بزاق کم می‌شود. همچنین بسیاری از داروها باعث ایجاد طعم فلزی در دهان می‌شوند. برای رفع این مشکل:

• به جای نمک، از طعم‌دهنده‌های قوی استفاده کنید: اضافه کردن نمک برای فشار خون خطرناک است. به جای آن از چاشنی‌های اسیدی (آبلیمو، سرکه سیب) و گیاهان معطر (آویشن، ریحان، پودر سیر، دارچین) استفاده کنید. اسیدها ترشح بزاق را تحریک کرده و طعم‌ها را واضح‌تر می‌کنند.
• تضاد بافت‌ها: اگر طعم حس نمی‌شود، روی «حس لامسه دهان» کار کنید. ترکیب پوره نرم با کرانچ‌های سالم (مثل گردوی خردشده روی ماست) لذت غذا خوردن را برمی‌گرداند.
• دمای غذا: غذاهای خیلی داغ یا خیلی سرد، حس چشایی ضعیف‌شده را کاملاً از کار می‌اندازند. غذا را ولرم سرو کنید.

عدم تحمل لاکتوز (قند شیر) در سالمندان بسیار شایع است، زیرا تولید آنزیم هضم‌کننده آن در بدن کاهش می‌یابد. نیازی به حذف کامل لبنیات نیست:

• شیر بدون لاکتوز (Lactose-Free): این همان شیر گاو است که آنزیم هضم قند به آن اضافه شده و تمام کلسیم و پروتئین شیر معمولی را دارد.
• پنیرهای سفت و ماست پروبیوتیک: پنیرهای کهنه (مثل چدار یا پارمزان) و ماست‌های دارای باکتری زنده، لاکتوز بسیار کمی دارند و معمولاً به راحتی هضم می‌شوند.
• شیرهای گیاهی غنی‌شده: شیر سویا (پروتئین بالا) یا شیر بادام، به شرطی که روی بسته‌بندی نوشته شده باشد «غنی‌شده با کلسیم و ویتامین D»، جایگزین‌های عالی هستند.

مکمل‌های نوشیدنی برای جبران کمبود کالری و پروتئین طراحی شده‌اند، اما تفاوت‌های مهمی دارند:

• مدل معمولی (Standard): معمولاً برای حفظ وزن و تأمین ویتامین‌ها در سالمندانی که اشتهای کمی دارند استفاده می‌شود (حدود ۲۵۰ کالری و ۹ گرم پروتئین).
• مدل پلاس (Plus) یا پرکالری: دارای کالری و چربی بسیار بیشتری (حدود ۳۵۰ کالری) است و فقط برای سالمندانی که دچار کاهش وزن شدید شده‌اند تجویز می‌شود.
• مدل پرپروتئین (High Protein): برای جلوگیری از تحلیل عضلانی (سارکوپنی) استفاده می‌شود و معمولاً قند کمتری دارد.

سالمندان برای جلوگیری از تحلیل عضلات، روزانه به پروتئین بیشتری نسبت به جوانان نیاز دارند (حدود ۱ تا ۱.۲ گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن). در حالی که پروتئین‌های گیاهی (عدس، لوبیا، کینوا) عالی هستند، اما جذب پروتئین حیوانی (گوشت، مرغ، تخم‌مرغ، ماهی) برای بدن سالمند آسان‌تر است. اگر سالمند در جویدن گوشت مشکل دارد، آن را چرخ کرده، به صورت کوفته‌های نرم درآورید یا از تخم‌مرغ آب‌پز رنده‌شده استفاده کنید.