صدای مهیب زمین خوردن سالمند در خانه, یکی از دلهرهآورترین لحظاتی است که یک مراقب میتواند تجربه کند. در این لحظه پر از استرس, غریزه طبیعی انسان این است که به سرعت زیر بغل سالمند را بگیرد و او را از روی زمین بلند کند. اما آیا میدانستید همین «بلند کردن سریع» میتواند یک ترکخوردگی ساده لگن را به یک شکستگی کامل تبدیل کند یا در موارد ضربه به سر, باعث خونریزی مغزی کشنده شود؟
در ادامه مباحث تریاژ اورژانسی سالمندان در منزل, در این مقاله پروتکل دقیق اولین اقدامات پس از سقوط را بررسی میکنیم تا بدانید چه زمانی باید سالمند را حرکت دهید و چه زمانی باید مطلقاً به او دست نزنید.
۱. سه دقیقه اول: ارزیابی قبل از لمس کردن
وقتی به بالای سر سالمند رسیدید, قبل از اینکه دست خود را به سمت او دراز کنید, نفس عمیقی بکشید و این ارزیابی ۳ مرحلهای را انجام دهید [web:324, web:325]:
- بررسی هوشیاری و تنفس: آیا چشمانش باز است؟ آیا صدای شما را میشنود و جواب میدهد؟ اگر بیهوش است یا نفس نمیکشد, ثانیهای درنگ نکنید؛ با ۱۱۵ تماس بگیرید.
- بررسی خونریزی و ضربه به سر: سر و صورت سالمند را به دقت نگاه کنید. اگر خونی میبینید, با یک پارچه تمیز فشار ملایمی روی محل خونریزی وارد کنید. اگر ضربه به سر وارد شده (حتی بدون خونریزی), هرگز او را حرکت ندهید, زیرا خطر آسیب نخاعی یا خونریزی داخلی مغز وجود دارد.
- بررسی درد و دفورمیتی: از سالمند بپرسید دقیقاً کجا درد میکند. آیا یکی از پاهایش کوتاهتر از پای دیگر به نظر میرسد یا به سمت بیرون چرخیده است؟ (این علامت قطعی شکستگی لگن است). بازوها, لگن و زانوها را به آرامی نگاه کنید [web:324, web:332].
⚠️ چه زمانی باید فوراً با ۱۱۵ تماس بگیریم؟
در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر پس از سقوط, منتظر نمانید و با اورژانس تماس بگیرید [web:332, web:333]:
- بیهوشی (حتی برای چند ثانیه)
- سرگیجه شدید, تهوع, استفراغ یا گیجی غیرعادی (علائم ضربه مغزی)
- درد شدید در سر, گردن, کمر, لگن یا ران
- خونریزی که با فشار بند نمیآید
- ناتوانی در حرکت دادن دست یا پا
۲. اگر سالمند دردی نداشت, چگونه او را بلند کنیم؟
اگر سالمند کاملاً هوشیار است, دردی احساس نمیکند و مطمئن هستید که آسیب جدی ندیده است, باز هم نباید او را با کشیدن دستهایش بلند کنید. از روش ایمنِ «بلند شدن ۴ مرحلهای با صندلی» استفاده کنید [web:326]:
- چرخش: از سالمند بخواهید به آرامی روی شکم خود بچرخد و سپس به حالت چهار دست و پا درآید [web:326, web:334].
- حمایت: یک صندلی محکم و سنگین (یا یک مبل) را جلوی او قرار دهید.
- تکیهگاه: سالمند باید دستان خود را روی کفی صندلی بگذارد و یکی از پاهای خود را (پای قویتر) به جلو بیاورد تا کف پا روی زمین قرار گیرد [web:326, web:334].
- صعود: با تکیه بر صندلی و فشار دادن پای جلو, خود را به بالا بکشد. شما فقط باید با گرفتن لگن او به حفظ تعادلش کمک کنید, نه اینکه وزن او را بلند کنید.
۳. پیگیریهای ضروری پس از یک سقوط «بیخطر»
حتی اگر سالمند بدون مشکل بلند شد و ظاهراً آسیبی ندیده بود, کار تمام نشده است. برخی آسیبها (مثل خونریزیهای کُند مغزی در سالمندانی که داروهای رقیقکننده خون مثل آسپرین یا وارفارین مصرف میکنند) ممکن است روزها بعد خود را نشان دهند [web:332, web:335].
در ۴۸ ساعت آینده مراقب علائم زیر باشید و در صورت بروز, فوراً به پزشک مراجعه کنید:
- خوابآلودگی غیرعادی یا سخت بیدار شدن
- تغییر در رفتار, گیجی (دلیریوم) یا فراموشی ناگهانی [web:332]
- سردرد پیشرونده یا حالت تهوع [web:332]
- ظاهر شدن کبودیهای وسیع و دردناک
سقوطهای مکرر در منزل, زنگ خطری جدی برای از دست رفتن استقلال سالمند است. اگر عزیز شما به دلیل ضعف عضلانی یا سرگیجه بارها زمین خورده است, تنها گذاشتن او در خانه میتواند عواقب جبرانناپذیری داشته باشد. یک مراقب آموزشدیده در کنار کمک به راه رفتن و استحمام ایمن, آرامش خاطر شما را در طول روز تضمین میکند.
مشاوره برای استخدام مراقب سالمند در منزل